The Exeter Book (Jebson)/The Gifts of Men

The Gifts of Men Verse Indeterminate Saxon    Fela bið on foldan          forðgesynra geongra geofona,          þa þa gæstberend wegað in gewitte,          swa her weoruda god, meotud meahtum swið,          monnum dæleð,  5  syleð sundorgiefe,          sendeð wide agne spede,          þara æghwylc mot dryhtwuniendra          dæl onfon. Ne bið ænig þæs          earfoðsælig mon on moldan,          ne þæs medspedig,  10  lytelhydig,          ne þæs læthydig, þæt hine se argifa          ealles biscyrge modes cræfta          oþþe mægendæda, wis on gewitte          oþþe on wordcwidum, þy læs ormod sy          ealra þinga,  15  þara þe he geworhte          in woruldlife, geofona gehwylcre. Næfre god demeð þæt ænig eft          þæs earm geweorðe. Nænig eft þæs swiþe          þurh snyttrucræft in þeode þrym          þisses lifes </dd> <dt>20</dt> <dd> forð gestigeð,          þæt him folca weard þurh his halige giefe          hider onsende wise geþohtas          ond woruldcræftas, under anes meaht          ealle forlæte, þy læs he for wlence          wuldorgeofona ful, </dd> <dt>25</dt> <dd> mon mode swið          of gemete hweorfe ond þonne forhycge          heanspedigran; ac he gedæleð,          se þe ah domes geweald, missenlice          geond þisne middangeard leoda leoþocræftas          londbuendum. </dd> <dt>30</dt> <dd> Sumum her ofer eorþan          æhta onlihð, woruldgestreona. Sum bið wonspedig, heardsælig hæle,          biþ hwæþre gleaw modes cræfta. Sum mægenstrengo furþor onfehð. Sum freolic bið </dd> <dt>35</dt> <dd> wlitig on wæstmum. Sum biþ woðbora, giedda giffæst. Sum biþ gearuwyrdig. Sum bið on huntoþe          hreðeadigra deora dræfend. Sum dyre bið woruldricum men. Sum bið wiges heard, </dd> <dt>40</dt> <dd> beadocræftig beorn,          þær bord stunað. Sum in mæðle mæg          modsnottera folcrædenne          forð gehycgan, þær witena biþ          worn ætsomne. Sum mæg wrætlice          weorc ahycgan </dd> <dt>45</dt> <dd> heahtimbra gehwæs;          hond bið gelæred, wis ond gewealden,          swa bið wyrhtan ryht, sele asettan,          con he sidne ræced fæste gefegan          wiþ færdryrum. Sum mid hondum mæg          hearpan gretan, </dd> <dt>50</dt> <dd> ah he gleobeames          gearobrygda list. Sum bið rynig,          sum ryhtscytte, sum leoða gleaw,          sum on londe snel, feþespedig. Sum on fealone wæg stefnan steoreð,          streamrade con, </dd> <dt>55</dt> <dd> weorudes wisa,          ofer widne holm, þonne særofe          snelle mægne arum bregdað          yðborde neah. Sum bið syndig,          sum searocræftig goldes ond gimma,          þonne him gumena weard </dd> <dt>60</dt> <dd> hateð him to mærþum          maþþum renian. Sum mæg wæpenþræce,          wige to nytte, modcræftig smið          monige gefremman, þonne he gewyrceð          to wera hilde helm oþþe hupseax          oððe heaþubyrnan, </dd> <dt>65</dt> <dd> scirne mece          oððe scyldes rond, fæste gefeged          wið flyge gares. Sum bið arfæst          ond ælmesgeorn, þeawum geþyde. Sum bið þegn gehweorf on meoduhealle. Sum bið meares gleaw, </dd> <dt>70</dt> <dd> wicgcræfta wis.          Sum gewealdenmod þafað in geþylde          þæt he þonne sceal. Sum domas con,          þær dryhtguman ræd eahtiað. Sum bið hrædtæfle. Sum bið gewittig          æt winþege, </dd> <dt>75</dt> <dd> beorhyrde god. Sum bið bylda til ham to hebbanne.          Sum bið heretoga, fyrdwisa from. Sum biþ folcwita. Sum biþ æt þearfe          þristhydigra þegn mid his þeodne. Sum geþyld hafað, </dd> <dt>80</dt> <dd> fæstgongel ferð. Sum bið fugelbona, hafeces cræftig. Sum bið to horse hwæt. Sum bið swiðsnel,          hafað searolic gomen, gleodæda gife          for gumþegnum, leoht ond leoþuwac. Sum bið leofwende, </dd> <dt>85</dt> <dd> hafað mod ond word          monnum geþwære. Sum her geornlice          gæstes þearfe mode bewindeþ,          ond him metudes est ofer eorðwelan          ealne geceoseð. Sum bið deormod          deofles gewinnes, </dd> <dt>90</dt> <dd> bið a wið firenum          in gefeoht gearo. Sum cræft hafað          circnytta fela, mæg on lofsongum          lifes waldend hlude hergan,          hafað healice beorhte stefne. Sum bið boca gleaw, </dd> <dt>95</dt> <dd> larum leoþufæst. Sum biþ listhendig to awritanne          wordgeryno. Nis nu ofer eorþan          ænig monna mode þæs cræftig,          ne þæs mægeneacen, þæt hi æfre anum          ealle weorþen </dd> <dt>100</dt> <dd> gegearwade,          þy læs him gilp sceððe, oþþe fore þære mærþe          mod astige, gif he hafaþ ana          ofer ealle men wlite ond wisdom          ond weorca blæd; ac he missenlice          monna cynne </dd> <dt>105</dt> <dd> gielpes styreð          ond his giefe bryttað, sumum on cystum,          sumum on cræftum, sumum on wlite,          sumum on wige, sumum he syleð monna          milde heortan, þeawfæstne geþoht,          sum biþ þeodne hold. </dd> <dt>110</dt> <dd> Swa weorðlice          wide tosaweð dryhten his duguþe. A þ æ s dom age, leohtbære lof,          se us þis lif giefeð ond his milde mod          monnum cyþeð. </dd> </dl>