Bright's Anglo-Saxon Reader/The Phœnix

[ Preserved in the Exeter MS. ]

=I=

Hæbbe ic gefrugnen     þætte is feor heonan ēastdǣlum on     æþelast londa fīrum gefrǣge. Nis sē foldan scēat ofer middangeard     mongum gefēre foldāgendra     ac hē āfyrred is þurh Meotudes meaht      manfremmendum. Wlitig is sē wong eall,     wynnum geblissad mid þām fægrestum     foldan stencum; ǣnlīc is þæt īglond,     æþele sē Wyrhta, mōdig, meahtum spēdig     sē þā moldan gesette. Ðǣr bið oft open     ēadgum tōgēanes onhliden hlēoþra wyn,     heofonrīces duru. Þæt is wynsum wong,     wealdas grēne, rūme under roderum. nē mæg þǣr rēn n_e snāw, nē forstes fnǣst     nē fȳres blæst, nē hægles hryre,     nē hrīmes dryre, nē sunnan hǣtu     nē sincaldu, nē wearm weder     nē winterscūr wihte gewyrdan     ac sē wong seomað ēadig ond onsund;     is þæt æþele lond blōstmum geblōwen. Beorgas þǣr nē muntas

stēape nē stondað,     nē stanclifu hēah hlīfiað,     swā hēr mid ūs, nē dene nē dalu     nē dūnscrafu, hlǣwas nē hlincas     nē þǣr hleonað oo unsmēþes wiht;      ac sē æþela feld wrīdað under wolcnum     wynnum geblōwen. Is þæt torhte lond     twelfum hērra folde fæðmrīmes,     swā ūs gefreogum glēawe wītgan þurh wīsdōm     on gewritum cȳþað, þonne ǣnig þāra beorga     þe hēr beorhte mid ūs hēa hlīfiað     under heofontunglum. Smylte is sē sigewong,     sunbearo līxeð, wuduholt wynlīc;     wæstmas nē drēosað, beorhte blēde,     ac þā bēamas ā grēne stondað,     swā him God bibēad; wintres ond sumeres     wudu bið gelīce blēdum gehongen;     nǣfre brosniað lēaf under lyfte,     nē him līg sceðeð ǣfre tō ealdre,     ǣr þon edwenden worulde geweorðe. Swā īu wætres þrym ealne middangeard,     mereflōd þeahte eorþan ymbhwyrft,     þā sē æþela wong ǣghwæs onsund     wið ȳðfare gehealden stōd     hrēora wǣga ēadig, unwemme,     þurh ēst Godes: bīdeð swā geblōwen     oð bǣles cyme, Dryhtnes dōmes,     þonne dēaðræced, hæleþa heolstorcofan     onhliden weorþað. Nis þǣr on þām londe     lāðgenīðla, nē wōp nē wracu,     wēatācen nān,

yldu nē yrmðu,     nē sē enga dēað nē līfes lyre,     nē lāþes cyme nē synn nē sacu,     nē sārwracu nē wǣdle gewin,     nē welan onsȳn nē sorg nē slǣp,     nē swār leger nē wintergeweorp,     nē wedra gebregd hrēoh under heofonum,     nē sē hearda forst caldum cylegicelum     cnyseð ǣnigne. Þǣr nē hægl nē hrīm     hrēosað tō foldan, nē windig wolcen,     nē þǣr wæter fealleþ lyfte gebysgad;     ac þǣr lagustrēamas, wundrum wrǣtlīce     wyllan onspringað, fægrum flōdwylmum     foldan leccaþ, wæter wynsumu     of þæs wuda midle, þā mōnþa gehwām     of þǣre moldan tyrf brimcald brecað,     bearo ealne geondfarað þrāgum þrymlīce:     is þæt Þēodnes gebod þætte twelf sīþum     þæt tīrfæste lond geondlāce     laguflōda wynn. Sindon þā bearwas     blēdum gehongne wlitigum wæstmum:     þǣr nē waniað ō hālge under heofonum     holtes frætwe nē feallað þǣr on foldan     fealwe blōstman, wudubēama wlite;     ac þǣr wrǣtlīce on þām trēowum symle     telgan gehladene, ofett ednīwe     in ealle tīd, on þām græswonge     grēne stondaþ gehroden hyhtlīce     Hāliges meahtum beorhtast bearwa. Nō gebrocen weorðeð holt on hīwe,     þǣr sē hālga stenc

wunaþ geond wynlond;     þæt onwended nē bið ǣfre tō ealdre,     ǣr þon endige frōd fyrngeweorc     sē hit on frymþe gescēop.

=II=

Ðone wudu weardaþ     wundrum fæger fugel feðrum strong,     sē is Fēnix hāten. Þǣr sē anhaga     eard bihealdeþ, dēormōd drohtað;     nǣfre him dēaþ sceþeð on þām willwonge,     þenden woruld stondeþ. Sē sceal þǣre sunnan     sið behealdan andongēan cuman     Godes condelle, glædum gimme,     georne bewitigan, hwonne ūp cyme     æðelast tungla ofer ȳðmere     ēstan līxan, Fæder fyrngeweorc     frætwum blīcan, torht tācen Godes. Tungol bēoð āhȳded, gewiten under waðeman     westdǣlas on, bidēglad on dægrēd,     and sēo deorce niht won gewīteð;     þonne wāðum strong fugel feðrum wlonc     on firgenstrēam under lyft, ofer lagu     lōcað georne, hwonne ūp cyme     ēastan glīdan ofer sid_ne sǣ     swegles lēoma. Swā sē æðela fugel     æt þām ǣspringe wlitigfæst wunað     wyllestrēamas, þǣr sē tīrēadga     twelf sīðum hine bibaðað in þām burnan,     ǣr þæs bēacnes cyme, swegelcondelle,     and symle swā oft of þām wilsuman     wyllgespryngum brimcald beorgeð     æt baða gehwylcum.

Siððan hine sylfne     æfter sundplegan hēahmōd hefeð     on hēanne bēam, þonan ȳðast mæg     on ēastwegum sīð bihealdan,     hwonne swegles tapur ofer holmþræce     hǣdre blīce, lēohtes lēoma. Lond bēoð gefrætwad, woruld gewlitegad,     siððan wuldres gim ofer geofones gong     grund gescīneð geond middangeard,     mǣrost tungla. Sōna swā sēo sunne     sealte strēamas hēa oferhlīfað,     swā sē haswa fugel beorht of þæs bearwes     bēame gewīteð, fareð feðrum snell     flyhte on lyfte, swīnsað and singeð     swegle tōgēanes. Þonne bið swā fæger     fugles gebǣru, onbryrded brēostsefa,     blissum hrēmig; wrīxleð wōðcræfte     wundorlīcor beorhtan reorde,     þonne ǣfre byre monnes hȳrde under heofonum,     siððan Hēahcyning, wuldres wyrhta,     woruld staðelode, heofon and eorðan. Biþ þæs hlēoðres swēg eallum songcræftum     swētra and wlitigra and wynsumra     wrenca gehwylcum; nē magon þām breahtme     bȳman nē hornas, nē hearpan hlyn,     nē hæleða stefn ǣnges on eorðan,     ne organan swēg, nē hlēoðres geswīns,     nē swanes feðre, nē ǣnig þāra drēama     þe Dryhten gescōp gumum tō glīwe     in þās gēomran woruld!

Singeð swā and swīnsað     sǣlum geblissad, oþ þæt sēo sunne     on sūðrodor sǣged weorðeð;     þonne swīað hē and hlyst gefēð,      hēafde onbrygdeð, þrīst þonces glēaw,     and þrīwa ascæceð feðre flyhthwate;     fugol bið geswīged. Symle hē twelf sīðum     tīda gemearcað dæges and nihtes. Swā gedēmed is bearwes bīgengan,     þæt hē þǣr brūcan mōt wonges mid willum,     and welan nēotan, līfes and lissa,     londes frætwa, oþ þæt hē þūsende     þisses līfes, wudubearwes weard,     wintra gebīdeþ. Ðonne bið gehefgad     haswigfeðra, gomol gearum frōd,     grēne eorðan āflȳhð fugla [wynn],     foldan geblōwene, and þonne gesēceð     sīde rīce middangeardes,     þǣr nō men būgað eard and ēðel. Þǣr hē ealdordōm onfēhð foremihtig     ofer fugla cynn, geþungen on þēode,     and þrāge mid him wēsten weardað. Þonne wāðum strong west gewīteð     wintrum gebysgad flēogan feðrum snel;     fuglas þringað ūtan ymbe æðelne;     ǣghwylc wille wesan þegn and þēow     þēodne mærum, oð þæt hē gesēceð     Syrwara lond corðra mǣste. Him sē clǣne þǣr oðscūfeð scearplīce,     þæt hē in scade weardað, on wudubearwe,     wēste stōwe

biholene and bihȳdde     hæleða monegum, þǣr hē heanne bēam     on holtwuda wunað and weardað,     wyrtum fæstne under heofunhrōfe,     þone hātað men Fēnix on foldan,     of þæs fugles noman. Hafað þām trēowe forgiefen     tīrmeahtig Cyning, Meotud moncynnes,     mīne gefrǣge, þæt hē āna is     ealra bēama on eorðwege     ūplǣdendra beorhtast geblōwen;     ne mæg him bitres wiht scyldum sceððan,     ac gescylded ā wunað ungewyrded,     þenden woruld stondeð.

=III= Ðonne wind ligeð,     weder bið fæger, hlūttor heofones gim     hālig scīneð, bēoð wolcen tōwegen,     wætra þrȳðe stille stondað,     bið storma gehwylc āswefed under swegle,     suðan blīceð wedercondel wearm,     weorodum lȳhteð; þonne on þām telgum     timbran onginneð, nest gearwian,     bið him nēod micel þæt hē þā yldu     ofestum mōte þurh gewittes wylm     wendan tō līfe, feorh geong onfōn. Þonne feor and nēah þā swētestan     somnað and gædrað wyrta wynsume     and wudublēda tō þām eardstede,     ǣþelstenca gehwone wyrta wynsumra,     þe Wuldorcyning, Fæder frymða gehwæs,     ofer foldan gescōp

tō indryhtum     ælda cynne, swētes under swegl. Þǣr hē sylf biereð in þæt trēow innan     torhte frætwe; þǣr sē wilda fugel     in þām wēstenne ofer hēanne bēam     hūs getimbreð wlitig and wynsum,     and gewīcað þær sylf in þām solere, and ymbseteð ūtan in þām lēafsceade     līc and feðre on healfa gehwām     hālgum stencum, and þām æðelestum eorðan blēdum. Siteð sīðes fūs, þonne swegles gim on sumeres tīd     sunne hātost ofer sceadu scīneð,     and gesceapu drēogeð, woruld geondwlīteð;     þonne weorðeð his hūs onhǣted     þurh hādor swegel, wyrta wearmiað,     willsele stȳmeð swētum swæccum,     þonne on swole byrneð þurh fȳres feng     fugel mid neste: bǣl bið onǣled;     þonne brond þeceð heorodrēorges hūs,     hrēoh ōnetteð, fealo līg feormað     and Fēnix byrneð fyrngēarum frōd. Þonne fȳr þigeð lǣnne līchoman,     līf bið on sīðe, fǣges feorhhord,     þonne flǣsc and bān ādlēg ǣleð. Hwæðre him eft cymeð æfter fyrstmearce     feorh ednīwe. Siððan þā ȳslan     eft onginnað [æfter līgþræce     lūcan tōgædre] geclungne tō clēowne,     þonne clǣne bið beorhtast nesta     bǣle forgrunden,

heaðorōfes hūs:     hrā bið ācōlad, bānfæt gebr_ocen,     and sē bryne sweðrað. þonne of þām āde     æples gelīcnes on þǣre ascan bið     eft gemēted, of þām weaxeð wyrm     wundrum fæger, swylce hē of ǣgē     ūt ālǣde scīr of scylle;     þonne on sceade weaxeð, þæt hē ǣrest bið     swylce earnes brid, fæger fugeltimber;     þonne furðor gēn wrīdeð on wynnum,     þæt hē bið wæstmum gelīc ealdum earne,     and æfter þon feðrum gefrætwad,     swylc hē æt frymðe wæs, beorht geblōwen;     þonne brǣd weoðeð eal ednīwe     eft ācenned, synnum āsundrad,     sumes onlīce swā mon tō andleofne     eorðan wæstmas on hærfeste     hām gelǣdeð, wiste wynsume,     ǣr wintres cyme on rypes tīman,     þȳ lǣs hī rēnes scūr āwyrde under wolcnum;     þǣr hī wraðe mētað fōdorþege geflēan,     þonne forst and snāw mid ofel.lnægne     eor_an per,eā wintergewǣdum;     of þām wæstmum sceal eorla ēadwela     eft ālǣdan þurh cornes gecynd,     þe ǣr clǣne bið sǣd onsāwen,     þonne sunnan glǣm on lenctenne     līfes tācen

wecceð woruldgestrēon,     þæt þā wæstmas bēoð þurh āgne gecynd     eft ācende, foldan frætwe: swā sē fugel weorðeð, gomel æfter gēarum,     geong ednīwe flǣsce bifongen. Nō hē fōddor þigeð mete on moldan,     memne meledēawes dǣl gebryge,     sē drēoseð oft æt middre nihte;     bī þon sē mōdga his feorh āfēdeð,     oð þæt fyrngesetu āgenne eard     eft gesēceð.

=IV= Þonne bið āweaxen     wyrtum in gemonge fugel feðrum deal,     feorð bið nīwe geong geofona ful, þonne hē of grēote his līc leoðucræftig,     þæt ǣr līg fornōm, somnað swoles lāfe,     searwum gegædrað bān gebrosnad     æfter bǣlþræce, and þonne gebringeð     bān and ȳslan, ādes lāfe,     eft ætsomne, and þonne þæt wælrēaf     wyrtum bitelað fægre gefrætwed. Þonne āfȳsed bið āgenne eard     eft tō sēcan, þonne fōtum ymbfēhð     fȳres lāfe, clām biclyppeð     and his cȳððu eft sunbeorht gesetu     sēceð on wynnum ēadig ēðellond. Eal bið genīwad feorh and feðerhoma,     swā hē æt frymðe wæs, þā hine ǣrost God     on þone æðelan wong sigorfæst sette. Hē his sylfes þǣr

bān gebringeð,     þā ǣr brondes wylm

on beorhstede     bǣle forþylmde,

ascan tō ēacan. þonne eal geador

bebyrgeð beaducræftig     bān and ȳslan

on þām ēalonde. Bið him ednīwe

þǣre sunnan segn,     þonne swegles lēoht,

gimma gladost,     ofer gārsecg ūp,

æðeltungla wyn,     ēastan līxeð.

Is sē fugel fæger     forweard hīwe,

blēobrygdum fāg     ymb þā brēost foran.

Is him þæt hēafod     hindan grēne,

wrǣtlīce wrīxleð,     wurman geblonden.

Þonne is sē finta     fægre gedǣled,

sum brūn, sum basu,     sum blācum splottum

searolīce beseted. Sindon þā fiþru

hwīt hindanweard,     and sē hals grēne

nioðoweard and ufeweard,     and þæt nebb līxeð

swā glæs oððe gim,     geaflas scȳne

innan and ūtan. Is sēo ēaggebyrd

stearc and hīwe     stāne gelīcast,

gladum gimme,     þonne in goldfate

smiða orþoncum     biseted weorðeð.

Is ymb þone swēoran,     swylce sunnan hring,

bēaga beorhtast     brogden feðrum.

Wrætlīc is sēo womb neoðan,     wundrum fæger,

scīr and scȳne. Is sē scyld ufan

frætwum gefēged     ofer þæs fugles bæc.

Sindon þā scancan     scyllum biweaxen,

fealwe fotas. Se fugel is on hīwe

ǣghwæs ǣnlīc,     onlīcost pēan,

wynnum geweaxen,     þæs gewritu secgað.

Nis hē hinderweard,     nē hygegælsa,

swār nē swongor,     swā sume fuglas,

þā þe late þurh lyft     lācað fiðrum,

ac hē is snel and swift     and swīðe leoht,

wlitig and wynsum,     wuldre gemearcad.

ēce is sē æðeling     sē þe him þæt ēad gefeð!

Þonne hē gewīteð     wongas sēcan,

his ealdne eard,     of þisse ēðeltyrf.

Swā sē fugel flēogeð,     folcum oðēaweð

mongum monna     geond middangeard,

þonne somnað     sūðan and norðan,

ēastan and westan,     ēoredciestum,

farað feorran and nēan     folca þrȳðum

þǣr hī scēawiað     Scyppendes giefe

fægre on þām fugle,     swā him ǣt fruman sette

sigora Sōðcyning     sēllīcran gecynd,

frætwe fægerran     ofer fugla cyn.

Þonne wundriað     weras ofer eorþan

wlite and wæstma,     and gewritum cȳðað

mundum mearciað     on marmstāne,

hwonne sē dæg and sēo tīd     dryhtum geēawe

frætwe flyhthwates. Þonne fugla cynn

on healfa gehwām     hēapum þringað,

sīgað sīdwegum,     songe lofiað,

mǣrað mōdigne     meaglum reordum,

ond swā þone hālgan     hringe beteldað

flyhte on lyfte:     Fenix biþ on middum,

þrēatum biþrungen. Þēoda wlītað,

wundrum wafiað,     hū sēo wilgedryht

wildne weorðiað,     worn æfter oðrum,

cræftum cȳðað     and for cyning mǣrað

lēofne lēodfruman,     lǣdað mid wynnum

æþelne tō earde,     oþþæt sē ānhoga

oðflēogeð, feðrum snel,     þæt him gefylgan nē mæg

drȳmendra gedryht,     þonne duguða wyn

of þisse eorþan tyrf     ēðel sēceð.

=V= Swā sē gesǣliga     æfter swylthwīle

his ealdcȳððe     eft genēosað,

fǣgre foldan;     fugelas cyrrað

from þām gūðfrecan     gēomormōde

eft tō earde. þonne sē æðeling bið

giong in geardum. God āna wāt,

Cyning ælmihtig,     hū his gecynde bið,

wīfhādes þe weres:     þæt nē wāt ǣnig

monna cynnes,     būtan Meotod āna,

hū þā wīsan sind     wundorlīce,

fæger fyrngesceap,     ymb þæs fugles gebyrd!

Þǣr sē ēadga mōt     eardes nēotan,

wyllestrēama     wuduholtum in,

wunian in wonge,     oð þæt wintra bið

þūsend urnen:     þonne him weorðeð

ende līfes;     hine ād þeceð

þurh ǣled fȳr:     hwæðre eft cymeð

āweaht wrǣtlīce     wundrum tō līfe.

For þon hē drūsende     dēað nē bisorgað,

sāre swyltcwale,     þe him symle wāt

æfter līgþræce     līf ednīwe,

feorh æfter fylle,     þonne fromlīce

þurh briddes hād     gebrēadad weorðeð

eft of ascan,     edgeong weseð

under swegles hlēo. Bið him self gehwæðer

sunu and swǣs fæder,     and symle ēac

eft yrfeweard     ealdre lāfe.

Forgeaf him sē meahta     moncynnes Fruma

þæt hē swā wrǣtlīce     weorðan sceolde

eft þæt ilce     þæt hē ǣr þon wæs,

feðrum bifongen,     þēah hine fȳr nime.

=VI= Swā þæt ēce līf     ēadigra gehwylc

æfter sārwræce     sylf gecēoseð

þurh deorcne dēað,     þæt hē Dryhtnes mōt

æfter gēardagum     geofona nēotan

on sindre-amum,     and siððan ā

wunian in wuldre     weorca tō lēane.

Þisses fugles gecynd     fela gelīces

bi þām gecornum     Crīstes þegnum

bēacnað in burgum,     hū hī beorhtne gefēan

þurh Fæder fultum     on þas frēcnan tīd

healdaþ under heofonum,     and him hēanne blǣd

in þām ūplican     ēðle gestrynað.

Habbað wē geāscad     þæt sē ælmihtiga

worhte wer and wīf     þurh his wundra spēd,

ond hī þā gesette     on þone sēlestan

foldan scēata,     þone fīra bearn

nemnað neorxnawong,     þǣr him nǣnges wæs

ēades onsȳn,     þenden ēces word,

hālges hlēoðorcwide,     healdan woldan

on þām nīwan gefēan. Þǣr him nīð gescōd,

ealdfēondes æfest,     sē him ǣt gebēad,

bēames blēde,     þæt hī bū þēgun

æppel unrǣdum     ofer ēst Godes,

byrgdon forbodene. Þær him bitter wearð

yrmþu æfter ǣte     and hyra eaferum swā,

sārlīc symbel     sunum and dohtrum:

wurdon tēonlīce     tōðas idge

āgeald æfter gylte;     hæfdon Godes yrre,

bittre bealosorge;     þæs þā byre siððan

gyrne onguldon,     þe hī þæt gyfl þēgun

ofer ēces word. For þon hī ēðles wyn

gēomormōde     ofgiefan sceoldon

þurh nǣdran nīð,     þā hīo nearwe biswac

yldran ūsse     in ǣrdagum

þurh fǣcne ferð,     ðæt hī feor þonan

in þas dēaðdene     drohtað sōhton,

sorgfulran gesetu. Him wearð sēlle līf

heolstre bihȳded,     and sē hālga wong

þurh fēondes searo     fæste bitȳned

wintra mengu,     oð þæt Wuldorcyning

þurh his hidercyme     hālgum tōgēanes,

moncynnes gefēa,     mēðra frēfrend,

ond sē anga hyht,     eft ontȳnde.

=VII= Is þon gelicast,     þæs þe ūs leorneras

wordum secgað,     and writu cȳðað,

þises fugles gefær,     þonne frōd ofgiefeð

eard and ēðel,     and geealdad bið,

gewīteð wērigmōd,     wintrum gebysgad,

þǣr hē holtes hlēo     hēah gemēteð,

in þām hē getimbreð     tānum and wyrtum

þam æðelestum     eardwīc nīwe,

nest on bearwe:     bið him nēod micel,

þæt hē feorhgeong eft     onfōn mōte

þurh līges blæst     līf æfter dēaðe,

edgeong wesan,     and his ealdcȳððu

sunbeorht gesetu,     sēcan mōte

æfter fȳrbaðe. Swā þā foregengan

yldran ūsse,     ānforlēton

þone wlitigan wong     and wuldres setl

lēoflic on lāste,     tugon longne sīð

in hearmra hond,     þǣr him hettende

earme āglǣcan,     oft gescōdan.

Wǣron hwæðre monge,     þā þe Meotude wel

gehȳrdun under heofonum     hālgum þēawum,

dǣdum dōmlīcum,     þæt him Dryhten wearð

heofona Hēahcyning,     hold on mōde.

Þæt is sē hēa bēam     in þām hālge nū

wīc weardiað,     þǣr him wihte ne mæg

ealdfēonda nān     ātre sceððan

fācnes tācne,     on þā frēcnan tīd,

þǣr him nest wyrceð     wið nīða gehwām

dǣdum dōmlīcum     Dryhtnes cempa,

þonne hē ælmessan     earmum dǣleð,

dugeþa lēasum,     and him Dryhten gecȳgð,

Fæder on fultum,     forð ōnetteð,

lǣnan līfes     leahtras dwǣsceð,

mirce māndǣde,     healdeð Meotudes ǣ

beald in brēostum,     and gebedu sēceð

clǣnum gehygdum,     and his cnēo bigeð

æðele tō eorðan,     flyhð yfla gehwylc

grimme gieltas     for Godes egsan,

glædmōd gyrneð     þæt hē gōdra mǣst

dǣda gefremme:     þām bið Dryhten scyld

in sīða gehwane,     sigora Waldend,

weoruda Wilgiefa. Þis þā wyrta sind,

wæstma blēde,     þā sē wilda fugel

somnað under swegle     sīde and wīde

tō his wīcstōwe,     þǣr hē wundrum fæst

wið nīða gehwām     nest gewyrceð.

Swā nū in þām wīcum     willan fremmað

mōde and mægne     Meotudes cempan,

mǣrða tilgað;     þæs him meorde wile

ēce ælmihtig     ēadge forgyldan.

Bēoð him of þām wyrtum     wīc gestaðelad

in wuldres byrig     weorca tō lēane,

þæs þe hī gehēoldan     hālge lāre

hāte æt heortan,     hige weallende

dæges and nihtes     Dryhten lufiað,

lēohte gelēafan     lēofne cēosað

ofer woruldwelan:     nē biþ him wynne hyht

þæt hȳ þis lǣne līf     long gewunien.

Þus ēadig eorl     ēcan drēames,

heofona hāmes     mid Hēahcyning

earnað on elne,     oð þæt ende cymeð

dōgorrīmes,     þonne dēað nimeð,

wiga wælgīfre,     wǣpnum geþrȳðed,

ealdor ānra gehwæs,     and in eorðan fæðm

snūde sendeð     sāwlum binumene

lǣne līchoman,     þǣr hī longe bēoð

oð fȳres cyme     foldan biþeahte.

Þonne monge bēoð     on gemōt lǣded

fȳra cynnes;     wile Fæder engla

sigora Sōðcyning,     seonoþ gehēgan,

duguða Dryhten,     dēman mid ryhte.

Þonne ǣrīste     ealle gefremmað

men on moldan,     swā sē mihtiga Cyning

bēodeð Brego engla,     bȳman stefne

ofer sīdan grund,     sāwla Nergend:

bið sē deorca dēað     Dryhtnes meahtum

ēadgum geendad;     æðele hweorfað,

þrēatum þringað,     þonne þēos woruld

scyldwyrcende     in scome byrneð

āde onǣled. Weorðeð ānra gehwylc

forht on ferhðe,     þonne fȳr briceð

lǣne londwelan,     līg eal þigeð

eorðan ǣhtgestreon,     æpplede gold

gīfre forgrīpeð,     grǣdig swelgeð

londes frætwe. Þonne on lēoht cymeð

ældum þisses     in þā openan tīd

fæger and gefēalic     fugles tācen,

þonne anwald eal     ūp āstelleð

on byrgenum,     bān gegædrad,

leomu līc somod,     and līfes gǣst,

fore Crīstes cnēo:     Cyning þrymlīce

of his hēahsetle     hālgum scīneð,

wlitig wuldres gim. Wel biþ þām þe mōt

in þā gēomran tīd     Gode līcian!

=VIII= Þǣr þā līchoman,     leahtra clǣne

gongað glædmōde,     gǣstas hweorfað

in bānfatu,     þonne bryne stīgeð

hēah tō heofonum. Hāt bið monegum

egeslic ǣled,     þonne ānra gehwylc

sōðfæst ge synnig,     sāwel mid līce

from moldgrafum     sēceð Meotudes dōm

forhtafæred. Fȳr bið on tihte,

ǣleð uncyste. Þǣr þā ēadgan bēoð

ǣfter wrǣchwīle     weorcum bifongen,

āgnum dǣdum:     þæt þā æþelan sind

wyrta wynsume,     mid þām sē wilda fugel

his sylfes nest     biseteð ūtan,

þæt hit fǣringa     fȳre byrneð,

forswēleð under sunnan,     and hē sylfa mid,

and þonne æfter līge     līf eft onfēhð

ednīwinga. Swā bið ānra gehwylc

flǣsce bifongen     fīra cynnes,

ǣnlic and edgeong,     sē þe his āgnum hēr

willum gewyrceð     þæt him Wuldorcyning

meahtig ǣt þām mæþle     milde geweorðeð.

Þonne hlēoþriað     hālge gǣstas,

sāwla sōðfæste,     song āhebbað,

clǣne and gecorene,     hergað Cyninges þrym,

stefn æfter stefne,     stīgað tō wuldre

wlitige gewyrtad     mid hyra weldǣdum.

Bēoð þonne āmerede     monna gǣstas,

beorhte ābȳwde     þurh bryne fȳres.

Ne wēne þæs ǣnig     ælda cynnes,

þæt ic lygewordum     lēoð somnige,

wrīte wōðcræfte! gehȳrað wītedōm

Iobes gieddinga! Þurh gǣstes blǣd

brēostum onbryrded,     beald reordade,

wuldre geweorðad;     hē þæt word gecwæð:

'Ic þæt ne forhycge     heortan geþoncum,

þæt ic on mīnum neste     nēobed cēose,

hæle hrāwerig,     gewīte hēan þonan

on longne sīð,     lāme bitolden,

gēomor gūdǣda,     in grēotes fæðm

ond þonne æfter dēaðe     þurh Dryhtnes giefe

swā sē fugel Fēnix     feorh ednīwe

æfter ǣrīste     āgan mōte,

drēamas mid Dryhten,     þǣr sēo dēore scolu

lēofne lofiað. Ic þæs līfes ne mæg

ǣfre tō ealdre     ende gebīdan,

lēohtes and lissa:     þēah mīn līc scyle

on moldærne     molsnad weorðan

wyrmum tō willan,     swā þēah weoruda God

æfter swylthwīle     sāwle ālȳseð

ond in wuldor āweceð. Mē þæs wēn nǣfre

forbirsteð in brēostum,     þe ic in Brego engla

forðweardne gefēan     fæste hæbbe.'

Þus frōd guma     on fyrndagum

gieddade glēawmod,     Godes spelboda,

ymb his ǣriste     in ēce līf,

þæt wē þȳ geornor     ongietan meahten

tīrfæst tācen     þæt sē torhta fugel

þurh bryne bēacnað:     bāna lāfe

ascan and ȳslan,     ealle gesomnað

æfter līgbryne,     lædeþ siþþan

fugel on fōtum     tō frean geardum,

sunnan tōgēanes. þǣr hī siþþan forð

wunað wintra fela,     wæstmum genīwad

ealles edgiong,     þǣr ǣnig ne mæg

in þām lēodscipe     lǣððum hwōpan.

Swā nū æfter dēaðe     þurh Dryhtnes miht

somod sīðiað     sāwla mid līce,

fægre gefrætwed,     fugle gelīcast

in ēadwelum     æðelum stencum,

þǣr sēo sōðfæste     sunne līhteð

wlitig ofer weoredum     in wuldres byrig.

=IX= Þonne sōðfæstum     sāwlum scīneð

hēah ofer hrōfas     Hǣlende Crīst;

him folgiað     fuglas scȳne,

beorhte gebrēdade,     blissum hrēmige,

in þām gladan hām,     gǣstas gecorene,

ēce tō ealdre. þǣr him yfle ne mæg

fāh fēond gemāh     fācne sceððan:

ac þǣr līfgað ā     lēohte werede,

swā sē fugel Fēnix,     in freoðu Dryhtnes,

wlitige in wuldre. Weorc ānra gehwæs

beorhte blīceð     in þām blīðan hām

fore onsȳne     ēces Dryhtnes

symle in sibbe,     sunnan gelīce,

þǣr sē beorhta be-ag,     brogden wundrum

eorcnanstānum     ēadigra gehwām

hlīfað ofer hēafde. Heafelan līxað

þrymme beþeahte;     Þēodnes cynegold

sōðfæstra gehwone     sellīc glengeð

lēohte in līfe,     þǣr sē longa gefēa

ēce and edgeong,     ǣfre ne sweðrað,

ac hȳ in wlite wuniað,     wuldre bitolden

fægrum frætwum,     mid Fæder engla.

Ne bið him on þām wīcum     wiht tō sorge,

wrōht nē wēðel     nē gewindagas,

hungor sē hāta     nē sē hearda þurst,

yrmþu nē yldo:     Him sē æðela Cyning

forgifeð gōda gehwylc,     þǣr gǣsta gedryht

Hǣlend hergað     and Heofoncyninges

meahte mǣrsiað,     singað Metude lof.

Swīnsað sibgedryht     swēga mǣste

hǣdre ymb þæt hālge     hēahseld Godes;

blīðe blētsiað     Bregu sēlestan

ēadge mid englum,     efenhlēoðre þus:

"Sib sī þē, sōð God,     and snyttrucræft,

ond þē þonc sȳ     þrymsittendum

geongra gyfena,     gōda gehwylces!

Micel unmǣte     mægnes strengðu,

hēah and hālig! Heofonas sindon

fægre gefylled,     Fæder ælmihtig,

ealra þrymma þrym,     þīnes wuldres,

ūppe mid englum     and on eorðan somod!

Gefreoða usic, frymþa Scyppend! þū eart Fæder ælmihtig,

in hēannesse,     heofuna waldend!"

Þus reordiað     ryhtfremmende

mānes āmerede,     in þǣre mǣran byrig,

cyneþrym cȳðað,     Cāseres lof

singað on swegle     sōðfæstra gedryht:

'Þām ānum is     ēce weorðmynd

forð būtan ende;     næs his frymð ǣfre,

ēades ongyn! þēah hē on eorðan hēr

þurh cildes hād     cenned wǣre

in middangeard,     hwæðre his meahta spēd

hēah ofer heofonum     hālig wunade,

dōm unbryce! þēah hē dēaðes cwealm

on rōde trēow     ræfnan sceolde,

þearlīc wīte,     hē þȳ þriddan dæge

æfter līces hryre     līf eft onfēng

þurh Fæder fultum. Swā Fēnix bēacnað,

geong in geardum,     Godbearnes meaht,

þonne hē of ascan     eft onwæcneð

in līfes līf,     leomum geþungen.

Swā sē Hǣlend ūs     helpe gefremede

þurh his līces gedāl,     līf būtan ende,

swā sē fugel swētum     his fiðru tū

ond wynsumum     wyrtum gefylleð,

fægrum foldwæstmum,     þonne āfȳsed bið.'

Þæt sindon þā word,     swā ūs gewritu secgað,

hlēoþor hāligra,     þe him tō heofonum bið

tō þām mildan Gode,     mōd āfȳsed

in drēama drēam,     þǣr hī Dryhtne tō giefe

worda and weorca     wynsumne stenc

in þā mǣran gesceaft     Meotude bringað,

in þæt lēohte līf. Sȳ him lof symle

þurh woruld worulda     and wuldres blǣd,

ar_ and onwald,     in þām ūplican

rodera rīce! Hē is on ryht Cyning

middangeardes     and mægenþrymmes

wuldre biwunden     in þǣre wlitigan byrig.

Hafað ūs ālȳfed     lucis auctor

þæt wē mōtun hēr     merueri

gōddǣdum begietan     gaudia in celo,

þǣr wē mōtun     maxima regna

sēcan and gesittan     sedibus altis,

lifgan in lisse     lucis et pacis,

āgan eardinga     almæ letitie,

brūcan blǣddaga,     blandem et mitem

gesēon sigora Frēan     sine fine,

and him lof singan     laude perenne,

ēadge mid englum. Alleluia.