Ante-Nicene Fathers/Volume VII/Lactantius/On the Workmanship of God, or the Formation of Man/Chap. XII



De utero quoque et conceptione, quoniam de internis loquimur, dici necesse est, ne quid pr&#230; terisse videamur; qu&#230; quamquam in operto latent, sensum tamen atque intelligentiam latere non possunt. Vena in maribus, qu&#230; seminium continet, duplex est, paulo interior, quam illud humoris obsc&#339;ni receptaculum. Sicut enim renes duo sunt, itemque testes, ita et ven&#230; seminales du&#230;, in una tamen compage coh&#230; rentes; quod videmus in corporibus animalium, cum interfecta patefiunt. Sed illa dexterior masculinum continet semen, sinisterior f&#339;mininum; et omnino in toto corpore pars dextra masculina est, sinistra veto f&#339;minina. Ipsum semen quidam putant ex medullis tantum, quidam ex omni corpore ad venam genitalem confluere, ibique concrescere. Sed hoc, humana mens, quomodo fiat, non potest comprehendere. Item in f&#339;minis uterus in duas se dividit partes, qu&#230; in diversum diffuss&#230; ac reflex&#230;, circumplicantur, sicut arietis cornua. Qu&#230; pars in dextram retorquetur, masculina est; qu&#230; in sinistram, f&#339;minina. &#160;

Conceptum igitur Varro et Aristoteles sic fieri arbitrantur. Aiunt non tantum maribus inesse semen, verum etiam f&#339;minis, et inde plerumque matribus similes procreari; sed earum semensanguinem esse purgatum, quod si recte cum virili mixture sit, utraque concreta et simul co-agulata informari: et primum quidem cor hominis effingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; denique totum opus quadragesimo die consummari. Ex abortionibus h&#230; c fortasse collecta sunt. In avium tamen f&#339;tibus primurn oculos fingi dubium non est, quod in ovis s&#230; pe deprehendimus. Unde fieri non posse arbitror quin fictio a capite sumat exordium. &#160;

Similitudines autem in corporibus filiorum sic fieri putant. Cum semina inter se permixta coalescunt, si virile superaverit, patri similem provenire, seu marem, seu f&#339;minam; si muliebre pr&#230; valuerit, progeniem cujusque sexus ad imaginem respondere maternam. Id autem pr&#230; valet e duobus, quod fuerit uberius; alterum enim quodammodo amplectitur et includit: hinc plerumque fled, ut unius tantum lineamenta pr&#230; tendat. Si vero &#230;qua fuerit ex pari semente permixtio, figuras quoque misceri, ut soboles illa communis aut neutrum referre videatur, quia totum ex altero non habet; aut utrumque, quia partem de singulis mutuata est. Nam in cor-poribus animalium videmus aut confundi parentum colores, ac fieri tertium neutri generantium simile; aut utriusque sic exprimi, ut discoloribus membris per omne corpus concors mixtura varietur. Dispares quoque natur&#230; hoc modo fieri putantur. Cum forte in l&#230; vam uteri partem masculin&#230; stirpis semen inciderit, marem quidem gigni opinatio est; sed quia sit in f&#339;minina parte conceptus, aliquid in se habere f&#339;mineum, supra quam decus virile patiatur; vel formam insignem, vel nimium candorem, vel corporis levitatem, vel artus delicatos, vel staturam brevem, vel vocem gracilem, vel animum imbecillum, vel ex his plura. Item, si partem in dextram semen f&#339;minini sexus influxerit, f&#339;minam quidem procreari; sed quoniam in masculina parte concepta sit, habere in se aliquid virilita-tis, ultra quam sexus; ratio permittat; aut valida membra, aut immoderatam Iongitudinem, aut fuscum colorem, aut hispidam faciem, aut vulture indecorum, aut vocem robustam, aut animum audacem, aut ex his plura. &#160;

Si vero masculinum in dexteram, f&#339;mininum in sinistram pervenerit, utrosque f&#339;tus recte provenire; ut et f&#339;minis per omnia natur&#230; su&#230; decus constet, et maribus tam mente, quam corpore robur virile servetur. Istud vero ipsum quam mirabile institutum Dei, quod ad conservationem generum singulorum, duos sexus maris ac f&#339;min&#230; machinatus est; quibus inter se per voluptatis illecebras copulatis, successiva soboles pareretur, ne omne genus viventium conditio mortalitatis extingueret. Sed plus roboris maribus attributum est, quo facilius ad patientiam jugi maritalis f&#339;min&#230; cogerentur. Vir itaque nominatus est, quod major in eo vis est, quire in f&#339;mina; et hinc virtus nomen accepit. Item mulier (ut Varro interpretatur) a mollitie, immutata et detracta littera, velut mollier; cui suscepto f&#339;tu, cum partus appropinquare jam c&#339;pit, turgescentes mamm&#230; dulcibus succis distenduntur, et ad nutrimenta nascentis fontibus lacteis f&#339;cundum pectus exuberat. Nec enim decebat aliud quam ut sapiens animal a corde alimoniam duceret. Idque ipsum solertissime comparatum est, ut candens ac pinguis humor teneritudinem novi corporis irrigaret, donec ad capiendos fortiores cibos, et dentibus instruatur, et viribus roboretur. Sed redeamus ad propositum, ut c&#230; tera, qu&#230; supersunt, breviter explicemus. &#160;